Japonca: 忠犬ハチ公 Hachiko [Okunuşu: Haçiko. Anlamı: Sekiz.]
Çince: 巴通 Bā tōng [Ba, Çince anlamı, rakam olan sekizdir. Çinliler genelde internet yazışmalarında "Ba Ba" anlamında konuşma diplerine "88" yazarlar, yani "hoşça kal, bay bay, görüşürüz," anlamında.]

Haçiko (Japonca:忠犬ハチ公 romanize:Hachikō,10 Kasım 1923 - 8 Mart 1935), Akita iline bağlı Ōdate'de doğan, ölünceye kadar sadakatle bağlı olduğu sahibini her gün işe giderken bindiği metro istasyonu olan Shibuya Metro İstasyonu'nun kapısında bekleyen Akita cinsi köpek.

1924 yılında Tokyo Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nde görev yapan Japon profesör Dr. Hidesaburo Ueno, küçük bir köpek yavrusu bulur. Profesör Ueno, köpeğe Japoncada "sekizinci" anlamına gelen Haçiko adını vermiştir. Safkan akita cinsi beyaz bir erkek olan Haçiko, her sabah üniversiteye gitmek için evden metroya kadar yürüyen sahibine eşlik ederdi. Metronun dış kapısına kadar getirdiği sahibini uğurladıktan sonra da eve dönerdi. Çok geçmeden, bir akşam üniversite dönüşünde metronun çıkışında profesör Haçiko'yu kendisini beklerken görmüş ve çok şaşırmıştır. Bu akıllı köpek, sahibinin eve dönüş saatlerini hesaplayarak ve aynı yolu kullanacağını düşünerek metronun önüne gitmişti.

Ondan sonraki bir yıl boyunca, Haçiko her sabah sahibini metroya kadar götürdü, her akşam iş çıkışında da metronun önünde karşıladı. Hiç saatini şaşırmadı.

Ama bir akşam metrodan profesör çıkmadı. Haçiko gözleri metronun kapısında gece boyunca bekledi. Bir sonraki akşam profesör yine yoktu. Üçüncü akşam da metrodan yine çıkmadı. Üniversite'de kalp krizi geçiren profesör ölmüştü.

Haçiko her akşam ''sahibim metrodan gelecek'' diye inatla bekledi. Haftalar, aylar boyunca her akşam Tokyo metrosunun Shibuya İstasyonu'nun kapısına gitti. Haçiko tam 9 yıl boyunca sahibinin gelmesini bekledi. 8 Mart 1935'te, 11 yaşındayken metronun kapısında öldü.

Bugün Tokyo'ya gidenlerin Shibuya İstasyonu’nun kapısında karşılaştığı köpek heykeli Haçiko'dur. Japonlar, sadakat ve insan-hayvan ilişkisinin sembolü olarak ölümünden hemen sonra 9 yıl boyunca sahibini beklediği yere Haçiko'nun heykelini dikmişlerdir.

II. Dünya Savaşı'ndan sonra da unutmadılar ve savaş sırasında tahrip olan heykelin yerine 1948'de yenisini diktiler. Çok sevdiği sahibiyle Haçiko’nun mezarı yan yanadır. Bugün Shibuya İstasyonu'nun o kapısı Haçiko çıkışı olarak biliniyor ve Tokyo'nun en önemli buluşma merkezlerinden biridir. Her yıl Haçiko'nun ölüm yıldönümü olan 8 Mart gününde birçok hayvansever heykelin önünde buluşurlar.

Haçiko'nun hikâyesi 1987 yılında bir Japon filmine de konu oldu. Türkiye'de de Japon Filmleri Festivali'nde gösterildi. 70 yıl önce yaşamış bu köpeğin hikâyesinin Hollywood versiyonu da çekildi ve Haçiko'nun sahibi Profesör Ueno’yu Richard Gere canlandırdı.[1][2][3]

Haçiko ile benzer biçimde simgeleşen bir diğer örnek de Greyfriars Bobby adındaki İskoçya'da yaşamış bir köpektir (https://tr.wikipedia.org/wiki/Greyfriars_Bobby).

Köpeğin doğum terihi 10 Kasım 1923, Ōdate, Akita, Japonya; ölüm tarihi 8 Mart 1935 (11 yaşında öldü), Shibuya, Tokyo, Japonya. Defin yeri "Ulusal Doğa ve Bilim Müzesi", Tokyo, Japonya.

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Ha%C3%A7iko

***

Chongqing

Çongçing ya da Chongqing (Çince (basitleştirilmiş): 重庆; Çince (geleneksel): 重慶; pinyin: Chóngqìngⓘ), Çin'in güneybatı bölgesinde yer alan eyalet düzeyinde bir şehirdir. Yakın tarihlere kadar Siçuan eyaletine bağlı eyalet altı şehir olan Çongçing, 14 Mart 1997 tarihinde eyalet düzeyinde belediye seviyesine yükseltilmiştir. Yüzölçümü 82.339 km², nüfusu yaklaşık 31 milyon kişi (31 Ara 2018 sayımında).

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87ong%C3%A7ing

***

Yuan / Renminbi

Renminbi (人民币) Çin'in resmi parası, birimi Yuan'dır (ISO 4217: CNY -ChiNa Yuan）, ama çoğunlukla RMB (Ren Min Bi) kullanılmaktadır. İşaret: “¥”. Çin Halk Bankası (Çin Merkez Bankası) tarafından basılır. 1948 yılından bu yana tedavüldedir. Seriler halinde basılmaktadır. Son Çin Renminbi ya da Çin Yuanı serisi 2005 yılında basılmıştır. Çin Yuanı uluslararası numarası 156 olarak kayıtlarda yer almaktadır. Çin Halk Cumhuriyeti'nde kullanılan daha küçük para birimleri Yuan(元 veya 圆)'ın bölünmesi ile oluşur. Yuan'ın 10'a bölünmesi ile Jiao ve onuda 10'a bölümü ile Fen ortaya çıkar. Yani; 1 Yuan(元) = 10 Jiao(角) = 100 Fen(分) olarak kullanılmaktadır.

1 Yuan = 0,14 USD (29 Temmuz 2024)
1 Yuan = 4,55 TL (29 Temmuz 2024)

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Renminbi

***

Mahjong (oyun)

Mahjong veya Mah-jongg (Çince: 麻將/麻将 Májiàng), 136 veya 144 taşlık setlerle oynanan, Çin kökenli bir masa oyunu. Domino setine benzerliği nedeniyle Çin dominosu olarak da bilinir. Ancak kuralları dominodan ziyade Rummy vb. iskambil oyunlarına benzer. Çin'in farklı bölgelerinde ve diğer doğu Asya ülkelerinde çok çeşitli isimlerle anılır. Bunların birçoğu "serçe" sözcüğünün türevleridir. Oyun taşlarından birinin üzerinde serçe ya da Çin mitolojisindeki "100 akıllı kuş" bulunur. Muhtemelen 19. yüzyılda ortaya çıktı. 1920'lerin ortalarında İngiltere, ABD ve Avustralya'da popüler olan oyun 1935'te ABD'de yeniden canlandı ancak hiçbir zaman eski popülaritesini yakalayamadı. 1937'de ABD'de Ulusal Mah Jongg Ligi kuruldu. Modern setler kemik veya fildişi yerine plastikten yapılır. Mevsimli veya çiçekli set oluşuna bağlı olarak çoğunlukla 136 veya 144 taş bulunur.

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Mahjong

***

"Three Sanwan" [In mahjong, tiles are used in patterns and combinations.]

Mahjong oyununda taşlar, desen ve kombinasyonlar şeklinde kullanılır.
Üç Sanwan, Mahjong oyunundaki bir taşın adıdır.

Kaynak 1: https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_mahjong
Kaynak 2: https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_mahjong#/media/File:MJw3-.svg

***

Dandiao / Batong

Kazanmak için belirli bir Mahjong taşının gerekli olduğu kazanma koşulu.

Batong, yani üzerinde sekiz daire/nokta olan Mahjong taşının adıdır.
Dandiao ya da Dan Diao, bitmek için tek taşa beklemek anlamında.

Kaynak 1: http://www.china.org.cn/arts/2023-04/02/content_85206689.htm
Kaynak 2: https://www.reddit.com/r/Mahjong/comments/ju0m18/is_this_a_win_ping_hu/?rdt=37856

***

Çin Burcu

Çin burcu (Çince: 生肖; pinyin: shēngxiào), bir hayvanı ve tanınmış özelliklerini 12 yıllık bir döngüde her yıla atayan ay takvimine dayalı bir sınıflandırma şemasıdır. 12 yıllık döngü, Jüpiter'in 11.85 yıllık yörünge dönemine bir yaklaşımdır. Çin'den gelen burç ve çeşitleri, Japonya, Güney Kore, Vietnam, Kamboçya ve Tayland gibi birçok Doğu ve Güneydoğu Asya ülkesinde popüler olmaya devam etmektedir.

Burç genel terimini kullanarak bu şemayı tanımlamak, Batı burçlarına birkaç yüzeysel benzerliği yansıtır. Her ikisi de 12 parçaya bölünmüş zaman döngülerine sahiptir, her biri en azından bu parçaların çoğunu hayvan adlarıyla etiketler ve her biri, bir kişinin kişiliğini veya yaşamındaki olayları, kişinin döngü ile olan özel ilişkisinin varsayılan etkisine atfetme kültürü ile geniş ölçüde ilişkilidir.

Bununla birlikte, ikisi arasında büyük farklar bulunmaktadır. Çin burçlarındaki hayvanlar, ekliptik düzlem tarafından yayılan takımyıldızlarla ilişkili değildir. Çin'in 12 parçalı döngüsü aylardan çok yıllara karşılık gelir. Çin burçları 12 hayvanla temsil edilirken, Batı burçlarındaki bazı burçlar hayvan değildir. 

Bazı yıllara göre Çin burçları:

Köpek Burcu 	1922, 1934, 1946, 1958, 1970, 1982, 1994, 2006, 2018 	
Domuz Burcu 	1923, 1935, 1947, 1959, 1971, 1983, 1995, 2007, 2019 	
Fare Burcu 	1924, 1936, 1948, 1960, 1972, 1984, 1996, 2008, 2020 	
Öküz Burcu 	1925, 1937, 1949, 1961, 1973, 1985, 1997, 2009, 2021 	
Kaplan Burcu 	1926, 1938, 1950, 1962, 1974, 1986, 1998, 2010, 2022 	
Tavşan Burcu 	1927, 1939, 1951, 1963, 1975, 1987, 1999, 2011, 2023 	
Ejderhan Burcu 	1928, 1940, 1952, 1964, 1976, 1988, 2000, 2012, 2024 	
Yılan Burcu 	1929, 1941, 1953, 1965, 1977, 1989, 2001, 2013, 2025 	
At Burcu 	1930, 1942, 1954, 1966, 1978, 1990, 2002, 2014, 2026 	
Keçi Burcu 	1931, 1943, 1955, 1967, 1979, 1991, 2003, 2015, 2027 	
Maymun Burcu 	1932, 1944, 1956, 1968, 1980, 1992, 2004, 2016, 2028 	
Horoz Burcu 	1933, 1945, 1957, 1969, 1981, 1993, 2005, 2017, 2029

Kaynak 1: https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87in_burcu
Kaynak 2: https://www.bdm.vic.gov.au/births/chinese-zodiac-commemorative-birth-certificate/year-of-the-rooster

***

Reservoir (rezervuar/baraj gölü)

Baraj gölü, bir baraj yapısının gerisinde biriken suların oluşturduğu yapay göldür. Küçük yapay göllere gölet denilir. Baraj gölü oluşturmak için doğal topoğrafyadan yararlanılır. Barajın sağlamlığını temin amacıyla vadinin en dar yeri kullanılır. Baraj setinin yüksekliğine göre vadi su ile dolar. Var olan yerleşim birimleri, insan yapıları, tarihi eserler, şelaleler, mağaralar, flora ve fauna sular altında kalır. Taşınabilen yapılar su seviyesinin üzerine taşınmaktadır.

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Baraj_g%C3%B6l%C3%BC

***

Fish Mint (balık nane yaprağı)

Balık nane, balık yaprağı, gökkuşağı bitkisi, bukalemun bitkisi, kalp yaprağı, balık wort veya Çin kertenkele kuyruğu olarak da bilinen Houttuynia cordata, Houttuynia cinsindeki iki türden biridir. Güneydoğu Asya'ya özgü çiçekli bir bitkidir. Nemli, gölgeli yerlerde yetişir. Adını Martinus Houttuyn'den almıştır.

Kaynak: https://en.wikipedia.org/wiki/Houttuynia_cordata

***

Sadık köpek Hachiko, sahibi olan akademisyen öldükten sonra, Tokyo'daki Shibuya tren istasyonun dışında 9 yıl boyunca sahibini geri dönecek diye beklemiştir. Köpek öldükten sonra istasyonun yakınına bir heykeli de yapılmıştır. 

Köpekçiği, yattığı yer incitmesin...

***

Onsraman blog adresimde paylaştığım, hayatını kaybetmiş Hachiko'nun son fotoğrafına getirilen İngilizce açıklama aşağıdadır. Fotoğrafta oturanlar içinde sağdan ikinci kadın, köpeğin sahibinin duludur, köpeğin de Annesidir.

***

Hachiko, an Akita dog born around 1921-1923 in Japan, became a symbol of unwavering loyalty. In 1924, Hidesaburō Ueno, a professor at the Tokyo Imperial University, brought him to live in Shibuya, Tokyo. After Ueno’s passing in 1925, Hachiko faithfully waited for his return at Shibuya Station daily for over nine years, capturing the hearts of the Japanese people with his remarkable display of devotion. In 1934, a bronze statue was unveiled at Shibuya Station in Hachiko’s honor. Hachiko passed away in 1935, but his legacy of loyalty continues to inspire people worldwide. The last photo shows Hachiko with his owner’s partner, Yaeko Ueno (front row, second from right), and station staff in mourning in Tokyo on March 8, 1935.